Διαφήμιση
Διαφήμιση

Σάββατο, 10 Δεκέμβριος 2011 07:14

Αναμνήσεις από την Κηφισιά: Το "Θηρίο" της Κηφισιάς

Η ανάπτυξη της βιομηχανίας ήταν στενά συνδεδεμένη με την ύπαρξη σιδηροδρομικού δικτύου.

Έτσι, το 1835 υποβλήθηκε πρώτη φορά πρόταση από τον επιχειρηματία Φεράλδη, προκειμένου να συνδεθεί σιδηροδρομικά η Αθήνα με τον Πειραιά.

Κατόπιν ακολούθησε το 1843 εκ νέου πρόταση από τον Αλέξανδρο Ραγκαβή, τότε Υπουργό Εσωτερικών. Η τελική απόφαση όμως λήφθηκε τελικά το 1855 από την κυβέρνηση Μαυροκορδάτου με υπουργό εσωτερικών τον ίδιο και αφορούσε τη γραμμή Αθήνα-Πειραιάς, η οποία θα ετίθετο σε λειτουργία τον Φεβρουάριο του 1869.

Η επόμενη σιδηροδρομική γραμμή του Ελληνικού κράτους ήταν αυτή που συνέδεε την Αθήνα με το Λαύριο και την Κηφισιά. Το 1882 υπογράφηκε η σύμβαση μεταξύ της Κυβέρνησης και της "Ελληνικής Εταιρίας Μεταλλουργιών Λαυρίου" (Ε.Ε.Μ.Λ.) για την κατασκευή νέας γραμμής, μήκους 76 χιλιομέτρων, με δικαίωμα εκμετάλλευσης της για 99 χρόνια.

Τον Δεκέμβρη του 1882 ιδρύθηκε η εταιρία "Σιδηρόδρομοι Αττικής" με μοναδικό μέτοχο την Ε.Ε.Μ.Λ. και με σκοπό την κατασκευή και εκμετάλλευση περεταίρω της γραμμής.

Ο σιδηρόδρομος της Κηφισιάς λειτούργησε πρώτη φορά στις 4 Φεβρουαρίου 1885, ημέρα εορτασμού της Καθαρής Δευτέρας, με αποτέλεσμα οι Αθηναίοι κατά εκατοντάδες να χρησιμοποιήσουν το νέο συγκοινωνιακό μέσο, για να γιορτάσουν τα Κούλουμα στην Κηφισιά.

Η πρώτη αμαξοστοιχία έλκοντας δέκα γεμάτα βαγόνια αναχώρησε από την Αθήνα νωρίς το πρωί, η δεύτερη στις 10:00 και οι επόμενες ανά δίωρο. Η κοσμοσυρροή ήταν τόση, ώστε η εταιρία σταμάτησε να εκδίδει εισιτήρια από τις 2 το μεσημέρι.

Συντάκτης της αθηναικής εφημερίδας "Εφημερίς" σε άρθρο του την επομένη (5/2/1885) έγραφε:

"Η πανηγυρικώς εγκαινιασθείσα σιδηρά οδός απ' Αθηνών εις Κηφισίαν είχε ωρισμένον μήκος 14.808 μέτρων. Κατασκευασθήσαν καθ΄όλον το μήκος της γραμμής 78 τεχνικά έργα, υπό την επίβλεψιν του μηχανικού της εταιρίας κ. Ν. Γαζή, όστις πανταχόθεν χθές εδέχετο συγχαρητήρια δια την επιτυχίαν του έργου του. Και είναι μεν αληθές ότι πολλαχού η κίνησις είναι λίαν επαισθητή, αλλ' τούτο, διότι η επιχωμάτωσις δεν συνεπάγεται έτι, ιδίως όπου ήτο αργιλλώδης η γή. Η αμαξοστοιχία διέρχεται δια 9 γεφυρών, ων μάλλον αξιοσημείωτοι είναι η των Ποδαράδων σιδηρά, και υπό το υδραγωγείον Κασσαβέτη. Αι ατμάμαξαι, κατασκευασθείσαι εν τοις εργοστασίοις Tubize εν Βελγική, δύναται να σύρωσι και 12 βαγόνια, υπό την μέγιστη κλίσιν 25 χιλιοστών και ταχύτητα 40 χιλιομέτρων, μετά τριακοσίων κατά μέσο όρο επιβατών. Η αμαξοστοιχία διήρχετο δια μέσου καταφύτου κοιλάδος, ήν περιέκλεινεν εντεύθεν μεν ο Υμηττός και το Πεντελικόν, εκείθεν δε η Πάρνης, επί των κορφών της οποίας ελαύκαζεν η χιών. Μετά ημίσειαν ώραν, η αμαξοστοιχία έφθασε εις Κηφισίαν, το προσωρινώς τελευταίον όριον της γραμμής, και όλος ο κόσμος διενεμήθη εις τας εξοχικάς επαύλεις και τους κήπους, ή εις την μικράν πλατείαν εστιατόρια, ενώ άλλοι εστρατοπεύδευσαν περί τον Πλάτανον και εκεί επί το αγροτικότερον εγεύθησαν το πρώτον νηστίσιμον πρόγευμα. Οι φρονιμώτεροι εκόμιζον μέθ΄αυτών και προμηθείας, άλλοι δ' ηρίστησαν εκ των ενόντων πίνοντες τον μέλανα οίνον της εγχώριας βιομηχανίας."

Η διαδρομή του σιδηροδρόμου από την Αθήνα ώς την Κηφισιά διαρκούσε μισή ώρα. Οι επιβάτες χρείαζονταν άλλο τόσο χρόνο για να φτάσουν με ιπποκίνητα λεωφορεία της εταιρίας από την Ομόνοια μέχρι τον σταθμό της Αττικής, απ' όπου ξεκινούσαν τα τρένα.

Η εφημερίδα "Άστυ" της 17ης Νοεμβρίου 1885, αναφέρει ότι στο σημείο στο οποίο στάθμευαν τα ιπποκίνητα λεωφορεία υπήρχε η ακόλουθη ανακοίνωση: "Το ελεοφορείον τον σιδηρόδρομον της Κηφισίας αναχωρή είκοσι λεπτά προ της αναχωρήσεως της αμαξοστοιχίας. Οι κ.κ. ταξιδιώται παρακαλούνται να σπεύδουν."

Αργότερα, το 1889, στρώθηκαν γραμμές και ο σταθμός μεταφέρθηκε στην πλατεία Λαυρίου δίπλα στην Ομόνοια.

Ο σιδηρόδρομος της Κηφισιάς λόγω των τριγμών, του "λαχανιάσματος" της μηχανής και των πυκνών καπνών που εξέπεμπε, απέκτησε το παρατσούκλι "Θηρίο".

Επί μισό περίπου αιώνα ο σιδηρόδρομος της Κηφισιάς εξυπηρετούσε τους κατοίκους της πρωτεύουσας. Ο σταθμός της Κηφισιάς βρισκόταν σε ένα καταπράσινο τοπίο, το οποίο είχε είχε κύριο χαρακτηριστικό του τα φανάρια που φώτιζαν το σκοτάδι της νύχτας. Τα τακτικά δρομολόγια της αμαξοστοιχίας εξυπηρετούσαν την παραθεριστική κίνηση της Κηφισιάς και γενικότερα τις εξόδους των Αθηναίων που αναζητούσαν εκεί δροσιά, ειδικά κατά τους θερινούς μήνες.

Μετά τον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο το "Θηρίο" είχε καταντήσει αξιοθρήνητο. Αγκομαχούσε να βγάλει την ανηφόρα, πετώντας φωτιές και σπίθες από την μηχανή του. Οι επιβάτες έφταναν στην Κηφισιά μουτζουρωμένοι από το "Θηρίο". Η βραδύτητά του υπήρξε παροιμιώδης. Οι παλιοί κάτοικοι της Αθήνας διηγούνται ότι πολλοί Κηφισιώτες επιχειρούσαν να παραβγούν στο τρέξιμο μαζί του καβάλα στα άλογά τους.

Σαραβαλιασμένος ο σιδηρόδρομος έσερνε τα βαγόνια του ώς τις 8 Αυγούστου 1938, ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποίησε το τελευταίο του δρομολόγιο, βάζοντας τέλος στην περίοδο της Μπελ Επόκ. Εντούτοις επαναλειτούργησε, ηλεκτροκίνητος αυτή τη φορά, μετά το πέρας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και του Εμφυλίου.

Το 1891 οι Σιδηρόδρομοι Αττικής, με βάση το νόμο ΒΩΚΕ', ανέλαβαν την υποχρέωση να εξοραίσουν την Κηφισιά και τα υπόλοιπα μέρη από τα οποία θα περνούσε η αμαξοστοιχεία. Τους χώρους όπου θα πραγματοποιούνταν οι αναπλάσεις θα υποδείκνυε το Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο είχε τότε την ευθύνη των δημόσιων έργων.

Το 1901 προσδιορίστηκαν τα έργα στην Κηφισιά, σχεδιάστηκε ο ηλεκτροφωτισμός, η δημουργία άλσους με εστιατόριο και αποφασίστηκε και η δημιουργία θεάτρου, καφενείου κλπ. Η κατασκευή αυτών των εξοραιστικών έργων στην Κηφισιά αποτελούσε το αντάλλαγμα που δόθηκε στην εταιρία, για να έχει το αποκλειστικό προνόμιο εκμετάλλευσης της γραμμής και, παράλληλα, για να απαγορευθεί η κατασκευή τράμ (τότε ιπποσιδηρόδρομος) που θα συνέδεε την Αθήνα με την Κηφισιά και τα βόρεια προάστια γενικότερα.

Η έκταση που λάμβανε το Άλσος της Κηφισιάς ξεκινούσε από την πλατεία Πλατάνου και έφτανε μέχρι τον σιδηροδρομικό σταθμό. Για τις ανάγκες του εξωραισμού φυτεύτηκαν φοίνικες, δημιουργήθηκαν λουλουδένιοι τάπητες και γενικότερα φυτεύτηκαν πολλά άνθη και καλλωπιστικά φυτά.

Στο βάθος του Άλσους υπήρχε το ζαχαροπλαστείο του σταθμού, στο οποίο οι Αθηναίοι έπαιρναν τα αναψυκτικά τους. Εδώ ερχόταν ο Βενιζέλος και ο Βασιλιάς για να πιούν τον καφέ τους. Αργότερα τοποθετήθηκε μια ξύλινη εξέδρα στην οποία κάθε απόγευμα έπαιζε μια μικρή ορχήστρα.

Κάθε Κυριακή ερχόταν η μπάντα της Φρουράς και παιάνιζε εμβατήρια και άλλες μελωδίες. Για περισσότερα από τριάντα χρόνια το Άλσος συγκέντρωνε την κοσμική Αθήνα τα καλοκαιρινά απογεύματα. 













Σιδηροδρομικός σταθμός του τρένου της Κηφισιάς, του αποκαλούμενου "Θηρίου". Φωτογραφημένος από τον Παύλο Μελά περ. 1890-1900















Το "Θηρίο" της Κηφισιάς στο Όρυγμα πριν από το 1930













Το "Θηρίο" προς την χιονισμένη Κηφισιά το 1931













Το "Θηρίο" Αθηνών-Λαυρίο διασχίζοντας τον κάμπο των Μεσογείων το 1885


Πηγή: "ΚΗΦΙΣΙΑ: Όψεις της Ιστορίας της πόλης και του Δήμου - αρχειακά τεκμήρια", εκδόσεις "Ελληνικές Εκδόσεις Α.Ε.", 2005.


* Κάθε εβδομάδα το portal της πόλης μας "Kifissia24.gr" θα δημοσιεύει ένα ιστορικό θέμα για την Κηφισιά.

Στείλτε μας τις δικές σας αναμνήσεις από την Κηφισιά μαζί με το σχετικό φωτογραφικό υλικό στο Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε. .